در رای گیری انتخاب بزرگترین دانشمند شیمی جهان در سال 2011
نام شیمیدان ایرانی - جابر بن حیان  آمده است.
 لینک زیر:

http://www.elsevier.com/wps/find/P04.cws_home/greatest_chemist

لطفا... Jabir Bin Hayam را انتخاب فرمایید.
در صورت امکان به دیگران هم اطلاع رسانی شود.

ابو موسی جابر بن حیان (متولد سال ۱۰۰ هجری شمسی معادل با ۷۲۱ میلادی در توس - وفات در سال ۱۹۴ هجری شمسی معادل با ۸۱۵ میلادی در کوفه) دانشمند و کیمیاگر و فیلسوف شیعه ایرانی بود. او را «پدر علم شیمی» نامیده‌اند و بسیاری از روش‌ها (مانند تقطیر) و انواع ابزارهای اساسی شیمی مانند قرع و عنبیق را به او نسبت می‌دهند. بسیاری او را ایرانی و برخی نیز او را عرب می‌دانند. با این همه به اتفاق پژوهشگران بر این باورند که زادگاه او شهر توس در خراسان ایران بوده‌است.

 جهت مطالعه روی سلولهای خونی فردآزمایش شونده نیاز به نمونه گیری از آن فرد داریم. لذا قبل از نمونه گیری با ید وسایل و مواد مورد نیاز کار را آماده سازیم ؛

وسایل مورد نیاز جهت نمونه گیری:

1- سرنگ یکبار مصرف

2- گارو یا تورنیکت(یک تکه لوله لاستیکی است حدود 25 سانتیمتر مجهز به گیره)

3-لوله آزمایش حاوی ماده ضد انعقاد.EDTA

4- پنبه استریل

5ـ الکل اتانول 75%

طریقه نمونه گیری:

خونگیری از وریدهای واقع در گودی زیر بازومطابق شکل انجام میشود .

مراحل خونگیری به ترتیب زیر است

1- بیمار را روی  صندلی  نمونه  گیری  به آرامش  دعوت میکنیم.

2- گارو را روی بازوی بیمار محکم میکنیم .و بوسیله انگشت سبابه ورید  مناسب را انتخاب میکنیم

3- به توسط پنبه الکل محل نمونه گیری را به طریقه حرکت گردشی از ناحیه  مرکزمحل نمونه گیری به طرف بیرون ضد عفونی می کنیم .

4-سوزن سرنگ را روی سرنگ محکم میکنیم به طوریکه برش اوریب سوزن به طرف  بالا قرار گیرد یکی دو مرتبه پیستون را داخل سرنگ حرکت داده. بعد در نهایت هوای سرنگ را خالی میکنیم.

5ـ سوزن سرنگ را با زاویه 15 درجه وارد ورید میکنیم وبا ملایمت به توسط دست دیگر پیستون سرنگ را به طرف بیرون کشیده تا خون داخل سرنگ شود.خون مورد نیاز را برداشت میکنیم .

6ـ گارو را باز کرده و سپس سوزن سرنگ را از رگ بیرون می کشیم و پنبه الکل را روی محل زخم   گذاشته  و ازشخص می خواهیم دقایقی پنبه را روی محل نمونه گیری محکم نگاه داشته ودست خود را به طرف بالا نگه دارد.

7ـ سوزن را از سرنگ جدا کرده بیدرنگ وبا ملایمت خون را به لوله حاوی ماده ضد انعقاد اضافه می کنیم و با پارافیلم دهانه لوله را بسته وحدود دو دقیقه لوله را  به آرامی سرو ته میکنیم.تا خون به خوبی با ماده ضد انعقاد مخلوط شده تا از لخته شدن خون جلوگیری بعمل آید.

نمونه برای انجام آزمایش اماده است.قبل از آزمایش لازم است مجددا خون بخوبی مخلوط گردد.

***الزامی است درابتدا نمونه گیری زیر نظر شخص ماهر صورت گیرد*** 

مهدی خواجه(http://bloodsmear.blogsky.com)

تعریف : هماتوکریت عبارت است از نسبت حجم گلبولهای قرمز فشرده شده

به حجم خون تام که بر حسب در صد  گزارش میشود. نمونه خون برای آزمایش هماتوکریت باید روی ماده  ضد انعقاد  EDTAگرفته شود
روش اندازگیری:روش میکرو متد که با وجود دستگاههای
اتوماتیک هماتولوژی هنوز هم جایگاه خود را حفظ کرده
وسایل ولوازم مورد نیاز:
1- دستگاه سانتریفوژمیکروهماتوکریت

2-لوله های موئینه یاکاپیلری
به طول هفت سانتیمتر وقطر یک میلی متر

 3- خمیر مخصوص
4- صفحه مدرج برای خواندن هماتوکریت

دونوع لوله موئینه وجود دارد.لوله های ساده که فاقدماده ضد
انعقادند دارای حلقه آبی رنگ در بالای لوله مشخصه آنهاست,
اینها برای نمونه هایی که باماده ضد انعقادی EDTAگرفته شده استفاده میشوند.
لوله های موئینه ضد انعقاددار(هپارینه)این لوله ها حاوی ماده ضد
انعقاد هپارین هستند. برای گرفتن خون از نوک انگشت یا پاشنه
پا در نوزادان استفاده میشوند.

روش آزمایش:

نمونه خون را خوب مخلوط میکنیم یک لوله موئینه ساده درداخل نمونه خون قرارمیدهیم خون خود به خود وارد لوله میشود لوله تا 2/3(دو سوم)از خون پر میکنیم
انتهای لوله را با خمیرمخصوص مسدود میکنیم. لوله را در داخل سانتریفوژدرمحل مخصوص طوری قرار میدهیم که انتهای لوله به سمت بیرون روی نوار (واشر ) لاستیکی مخصوص قرار گیرد.روکش مخصوص محافط روی صفحه گردان دستگاه

رامحکم می بندیم .تایمر دستگاه را برای حداقل 5 دقیقه کوک میکنیم بعد از این مدت دستگاه خودکار می ایستد. لوله را از دستگاه خارج کرده روی صفحه مدرج که ازصفر تا صد درج بندی دارد قرار میدهیم بطوریکه مرز بین خمیر وگلبولهای
قرمز روی عدد صفر واز طرف دیگر آخرین حد پلاسما روی                    
عدد صد (100) تنظیم میکنیم .عدد قرار گرفته بین آخرین حد گلبولهای قرمز یعنی مرز بین گلبولهای قرمز وبافی کت هماتوکریت  فرد مورد آزمایش است که به در صد مثلا 45%گزارش میشود
توجه : در تمام مراحل تنظیم وقراعت نتیجه از روی صفحه مدرج باید

از بالا وبطورمستقیم با زاویه 90درجه به صفحه مدرج نگاه کنیم.

نرمال هماتوکریت :درمردان  40%-49%
//         //           درزنان   40%-44%

 می باشد.
مقدار نرمال هماتوکریت به جنس و سن وارتفاع ازسطح دریا وغیره
بستگی دارد.

مهدی خواجه(http://bloodsmear.blogsky.com)

لوازم مورد نیاز:

1-لام هموسیتومتر(بهتر است نئوبار باشد)

2- لامل سنگین

 3- پیپت ملانژورسفید که درحباب آن یک مهره سفید وجود دارد .

(white bead in the bulb )این پیپت برای رقیق کردن خون بکار میرود

4- لوله لاستیکی (مکنده) لوله لاستیکی حدود2۰سانتیمتر

5- ماده رقیق کننده : محلول مارکانو

Acetic acid solution 2ml+آب مقطر97ml محلول کریستال ویوله یا بلودومتیلن1%=1ML خوب مخلوط وسپس با کاغذ صافی صاف گردد.

محلول رقیق کننده باید تازه به تازه تهیه شود
6- میکروسکوپ

(روی پیپت ملانژور سفید سه عدد 0.5 و1 و11قرار دارد.)

طرزرقیق کردن خون:

یک ملانژوربا( مهره سفید) تمیز وخشک انتخاب می کنیم لوله لاستیکی رابه ته ملانژور وصل میکنیم . نمونه خون را خوب مخلوط می کنیم . سر دیگر لوله را دردهان میگذاریم.نوک ملانژور را داخل خون میگذاریم. ملانژور را افقی نگه می داریم خون را تا علامت0.5داخل ملانژورمی کشیم.خون نوک واطراف ملانژور را با پنبه خوب پاک می کنیم ازورودحباب هوا به داخل ملانژور جلوگیری به عمل می آوریم.برای اینکه تمام محلول آلوده نشود.قبلا چند سی سی از محلول رقیق کننده(محلول مارکانو) را که  دریک بشر کوچک میریزیم.نوک ملانژور را داخل محلول مارکانو قرار میدهیم .آماده رقیق کننده را تا 11 به درون ملانژور میکشیم لوله لاستیکی را از ملانژور جدا می کنیم. سر وته ملانژور رابین دو انگشت شست وسبابه نگه می داریم.به مدت یک دقیقه محتوی ملانژور را مخلوط میکنیم.سپس ملانژور را بمدت ۵ دقیقه روی شیکر(ویبراتور) قرار میدهیم.

توجه ! اگر بعد از این مدت محتوی ملانژوربلافاصله برای شمارش مورد ااستفاده  قرارنگیرد مخلوط کردن مجدد قبل استفاده ضروری است.

لام هموسیتومترتمیز را روی میزصاف و تراز قرار میدهیم.لامل سنگین تمیز را روی لام قرار میدهیم .ملانژور راعمودی می گیریم  4تا5قطره اول محتوی ملانژور   را دور میریزیم.با گذاشتن انگشت سبابه در ته ملانژور ریختن محتوی  ملانژور را در اختیار میگیریم.یک قطره کوچک از محتوی ملانژور را توسط قراردادن  نوک ملانژور در بین لام ولامل هدایت میکنیم.بطوریکه مخلوط خون وماده رقیق کننده به منطقه شمارش نفوذ کند.اگر ماده به درون شیارها نفوذ کند بایدلام را شسته خشک کرده مجددا مورد استفاده قرار میدهیم.

چند دقیقه لام را ثابت میگذاریم تاسلولها بی حرکت شوند.

لام را زیر میکروسکوپ قرار میدهیم با عدسی ابژکتیو10xمورد مطالعه قرار میدهیم . چهار مربع بزرگ واقع در چهار گوشه صفحه مدرج را شمارش میکنیم.

محاسبه تعداد گلبولهای سفید:

هر ضلع مربع بزرگ 1 میلیمتر است .

توجه! لام و لامل را چنان دقیق وماهرانه ساخته ان بطوری که وقتی لامل روی لام قرار میگیرد دقیقا ارتفاع(فاصله)لام تا لامل 0.1میلی متر می شود.حجم واقع دریک مربع بزرگ =۱X۱X۰/۱ می شود یک دهم میلی مترمکعب.چون گلبولهای چهاردراصل مکعب مستطیل را شمارش    کرده ایم حجم چهارمکعب مستطیل میشود 0.1x4=0.4 چهاردهم میلی متر مکعب.

ضریب رقت بوسیله ملانژور 1/20است یعنی خون به نسبت یک به بیست رقیق میشود.

در اصل:ما گلبول های سفیدخون رادرحجمی برابربا   1/50= 0.4X1/20  یک پنجاهم میلی متر مکعب        حساب میکنیم در نتیجه واضح است باید تعداد کل گلبولهای شمارش شده در چهار مربع در عدد 50 ضرب شود.

مثال:تعداد گلبولهای شمارش شده درچهار مربع بزرگ واقع در چهارگوشه185 عدد باشد تعدادکل گلبولهای سفید خون 9250عدد در میلی مترمکعب می شود.

مهدی خواجه(http://bloodsmear.blogsky.com)

هدف ازتهیه گسترش خونی
I- شمارش افتراقی گلبولهای سفید(DIFF)
II- بررسی مرفولوژی گلبولها
طرزتهیه گسترش خونی:
وسیله کار: دو عدد لام یک بار مصرف تمیز
نمونه خون حاوی ماده ضد انعقاد EDTA را به آرامی خوب مخلوط میکنیم .
یک قطره خون را(بوسیله لوله هماتوکریت ساده)در یک سانتیمتری انتهای لام قرار میدهیم.

لبه لام دیگر رابا زاویه سی(30) درجه بر روی قطره خون قرار می دهیم .لحظه ای بعد
خون سراسر روی لبه لام دوم( فصل مشترک دولام)انتشار می یابد .

اکنون لام را با زاویه سی (30) درجه با یک فشارملایم و باسرعت یکنواخت  در سطح لام اول به سمت جلوحرکت میدهیم .
ویژگیهای یک گسترش خونی:
1-گسترش خونی دوسوم(۳/۲) سطح لام را اشغال کند.گسترش خونی کوتاه ارزش پائینی دارد .

2-گسترش خونی ازابتدا وانتهای لام فاصله داشته باشد.

3- گسترش خونی مطلوب دارای مناطق ضخیم متوسط ونازک میباشد.

 4- انتهای گسترش خونی شعله شمعی باشد.انتهای گسترش های خونی ناصاف کج ونوک تیز  بی ارزش تلقی میشود.

5-یک گسترش خونی خوب دارای دو حاشیه دردوسمت لام دارد.

تهیه یک گسترش خونی استاندار واصولی نخستین قدم درتشخیص سلولهای خونی طبیعی از غیر طبیعی وحکم درخصوص آنهاست.

یک  گسترش خونی نادرست باعث اشکال در تشخیص سلولهای خونی میشود.لذا بایدلامها را تمیزوعاری ازچربی انتخاب کرد.

لام دوم به اصطلاح لام (rode) باید لبه اش صاف باشد.

درفاصله بین تهیه هر گسترش خونی باید لبه لام   (rode) را بایک پارچه
مرطوب ازخون پاک کنیم تا با نمونه بعدی تداخل صورت نگیرد.

تهیه گسترش خونی خوب نیازمند تمرین وممارست است به هرحال برای تهیه  گسترش خونی نازک با کم کردن  زاویه وبرای آماده کردن لام ضخیم با زیاد کردن زاویه به این هدف نایل میشویم .

خاطر نشان می کنم برای تهیه لام خوب درمورد  کم خونی ها برداشتن قطره خون بزرگتر یا زیاد  کردن زاویه میتوان لام مطلوب را بدست آورد.

در پایان گسترش خونی درهوای آزمایشگاه خوب خشک شود سپس خون روی لام را توسط  ریختن الکل متانول ثابت میکنیم.میگذاریم سطح  لام خوب خشک شود.این لام برای رنگ آمیزی آماده است.

مهدی خواجه(http://bloodsmear.blogsky.com)

گروه خونی O :
صادق، خوشبین و پر انرژی هستند و از اعتماد به نفس بالایی برخوردارند. برای رسیدن به هدف قدرت و تحمل خوبی دارند. اگر در میانه راه به بیهوده بودن کاری که در حال انجامش هستند پی ببرند، خیلی راحت آنرا رها می کنند. درباره ی گذشته مثبت اندیشند، لذا چندان افسوس گذشته را نمی خورند.به مسائل مادی اهمیت می دهند. آرام و باثباتند و در برابر صداقت بسیار حساسند. رک و صریح نظراتشان را بیان می کنند. می توانند از جزئیات براحتی صرفه نظر کنند. غالباً از رهبری کردن خوششان می آید و معمولاً از قدرت تمرکز خوبی برخوردارند.
گروه خونی A :
محتاط در تصمیم گیری، بدبین و بسیار حساس هستند و مایلند مسائل را به دو گروه سیاه و سفید تقسیم کنند. به قوانین و استانداردهای اجتماعی بسیار اهمیت میدهند. از تحمل و صبر بالایی برای انجام کارهای فیزیکی و رقابتی برخوردارند. به آینده بسیار بدبینند و براحتی می توانند ظاهر آرامی از خودشان نشان دهند، حتی اگر عصبانی باشند. به نظرات دیگران بسیار اهمیت می دهند. اگر قلبشان بشکند، به سختی التیام می یابد. آنها بسیار مسئولند و همواره خطی بین کار و تفریح میکشند. آنها معتقدند که در مسائل دینی و اخلاقی می توان به کمال رسید. ترجیح می دهند از سرگرمی هایی بهره ببرند که از فشار عصبیشان بکاهد.
گروه خونی B :
براحتی از دیگران دستور نمی گیرند. سریع تصمیم گیری می کنند، قابل انعطافند و چندان به قوانین اهمیت نمی دهند. به مسائل علمی و اکتشافات علاقه فراوانی دارند. چندان صبور به نظر نمی رسند و از کارهای رقابتی خوشان نمی آید. معقول و خونسردند و درعین بامزگی، بسیار خجول هستند. از بیان ایده های جدید نمیهراسند. از مورد انتقاد قرار گرفتن ترسی ندارند. از انجام کاری به مدت طولانی خسته و دلزده نمی شوند. براحتی می توانند خاطرات گذشته را فراموش کنند. خلاق و مبتکر بوده و بین کار و تفریح نمی توانند مرزی قائل شوند.
گروه خونی Ab :
رومانتیک و احساساتی هستند و به شدت فعالند. در تجزیه و تحلیل مسائل بسیار ماهرند. در نقد موضوعات مختلف بسیار منصف اند. درموقع لزوم نمی توانند سریع تصمیم بگیرند. برای سخت کار کردن و صبور بودن باید سعی کنند. درباره ی گذشته بسیار حساسند و از قدرت فهم بلایی برخوردارند. چندان مسئولیت پذیر نیستند. خونسردند اما در برخورد با مسائل غیرمنتظره خیلی زود نگران می شوند. حالات روحی آنها خیلی سریع تغیر می کند. می توانند در آنِ واحد چند کار را با هم انجام دهند و از کارهای هنری بسیار خوششان می آید.

گردآوری : گروه اینترنتی نیک صالحی

جهت دانلود اطلس رنگي هماتولوژي و مطلب مرتبط  با هماتولوژي به آدرس زير مراجعه كنيد:

http://lab-sciences.blogfa.com/page/hematolist.aspx

جهت دانلود اطلس رنگي هماتولوژي و مطلب مرتبط  با هماتولوژي به آدرس زير مراجعه كنيد:

http://lab-sciences.blogfa.com/page/hematolist.aspx

جهت دانلود اطلس رنگي ايمني شناسي و مطلب مرتبط  با  ايمونولوژي به آدرس زير مراجعه كنيد:

http://lab-sciences.blogfa.com/page/immulist.aspx

اطلاعات اولیه

تقریبا تمامی اکسیژنی که در خون حمل می‌گردد، به هموگلوبین موجود در گلبولهای قرمز خون متصل می‌باشد. گلبولهای قرمز طبیعی انسان ، دیسکهای مقعرالطرفین کوچک با قطر 9 - 6 میکرومتر می‌باشند. این سلولها از سلولهای بنیادی پیش ساز به نام هموسیتوبلاستها در مغز استخوان ساخته می‌شوند. در طی فرایند بالغ شدن گلبولها ، سلولهای بنیادی تولید سلولهای دختری می‌نمایند که مقادیر زیادی هموگلوبین ساخته و سپس اندامکهای داخل سلولی مانند هسته ، میتوکندری و ... را از دست می‌دهند. فعالیت اصلی گلبول قرمز ، حمل هموگلوبین است که با غلظت بالا به صورت محلول در سیتوزول وجود دارد.

اهمیت زیاد توالی اسید آمینه‌ای در تعیین ساختمانهای دوم ، سوم و چهارم پروتئینهای کروی و بنابراین اعمال بیولوژیک آنها به خوبی در بسیاری از بیماریهای خونی مانند کم خونی داسی شکل در انسان قابل شرح می‌باشد. از لحاظ ژنتیکی ، بیش از 300 نوع هموگلوبین شناخته شده در جمعیتهای انسانی وجود دارد. بیشتر این انواع ناشی از تفاوتهایی در یک ریشه اسید آمینه می‌باشند. در اغلب موارد این اثرات بر روی ساختمان و عملکرد جزئی بوده، ولی گاهی می‌تواند وخیم بوده و به بیماریهای خونی و کم خونی منجر شود.

تاریخچه

اولین قدم در درک ژنتیک امراض هموگلوبین در سال 1949 بوسیله "نیل" (Neel) برداشته شد. او نشان داد مبتلایان به اختلالات خونی که به مرض سلولهای داسی شکل معروف است نسبت به یک ژن که همین اختلال با شدت کمتر را در هر دو والد هتروزیگوس بوجود می‌آورد، به صورت هموزیگوس هستند. چند سال بعد (Pauling) و همکارانش مرض سلولهای داسی شکل را به عنوان نخستین بیماری مولکولی که در آن هموگلوبین غیر طبیعی باعث نقص می‌شد، تشخیص دادند. سپس اینگرام (Ingram) متوجه شد نقص هموگلوبین در مرض سلول داسی شکل در اثر جایگزینی فقط یکی از 287 اسید آمینه مولکول هموگلوبین است.

آب انار به دليل وجود تركيبات فنليكي در تقويت سيستم دفاع آنتي‌اكسيداني بدن و كاهش استرس موثر است

به گزارش سرويس پژوهشي ايسنا علوم پزشکي تهران، اين پژوهش با هدف ارزيابي و نشان دادن ميزان تركيبات فنوليك آب انار، ظرفيت آنتي‌اكسيداني آن و همچنين توانايي خنثي‌سازي راديكال‌هاي آزاد آب انار و مقايسه آن با ساير آب ميوه‌ها توسط اصغر زربان، استاديار بيوشيمي دانشگاه بيرجند و جمعي از همکارانش انجام شده است.

شواهد اپيدميولوژيكي حاکي است مصرف مناسب غذاها و يا نوشيدني‌هاي غني از تركيبات فنوليك و آنتي‌اكسيدان‌ها، ميزان ابتلا به بسياري از بيماري‌ها از جمله بيماري‌هاي قلبي عروقي را كاهش مي‌دهد.

در سالهاي اخير، مطالعات متعددي بر روي منابع طبيعي به منظور يافتن منابع غني از آنتي‌اكسيدان‌ها و نقش مصرف اين تركيبات در محافظت بدن در برابر صدمات ناشي از استرس اكسيداتيو انجام شده است.

در اين مطالعه تجربي، شاخص‌هاي آنتي‌اكسيداني آب انار و 9 آب ميوه ديگر، مورد ارزيابي قرار گرفت.

تركيبات فنوليك نمونه‌هاي مورد نظراندازه‌گيري شد و تاثير آب انار در مهار پراكسيداسيون ليپيدهاي پلاسما القا شده توسط يون‌هاي مس و مهار هموليز گلبول قرمز القا شده توسط پروكسيد هيدروژن نيز مورد بررسي قرار گرفت.

بر اساس نتايج اين مطالعه، آب انار نسبت به ساير آب ميوه‌هاي مورد مطالعه از تركيبات فنليك بيشتري برخوردار مي‌باشد و ظرفيت آنتي‌اكسيداني آن بالا است؛ همچنين توانايي زيادي در مهار راديكال‌هاي مختلف را دارد و مي‌تواند اثرات سودمندي در تقويت سيستم دفاع آنتي‌اكسيداني بدن و كاهش استرس داشته باشد.

خلاصه اين پژوهش در مجله دانشگاه علوم پزشکي بيرجند به چاپ رسيده است.

هموگلوبین ناقل تنفسی در گلبولهای قرمز مهره‌داران و در برخی از بی‌مهره‌گان و در گره‌های ریشه خانواده نخود یافت می‌شود. مولکول دارای 4 قسمت است. هر واحد دارای 2 قسمت است: یک زنجیره پلی‌پپتید به نام گلوبین و یک گروه پروستتیک (غیر پروتئینی) به نام "هم" (Heme) که یک رنگدانه حاوی آهن است که با اکسیژن ترکیب شده و به مولکول قدرت انتقال اکسیژن می‌دهد. در تمام هموگلوبین‌ها قسمت "هم" یکسان است و تغییرات ژنتیکی فقط محدود به قسمت گلوبین می‌گردد.

در هموگلوبین افراد بالغ قسمت پروتئینی مولکول از دو نوع زنجیره پلی‌پپتیدی ساخته شده: زنجیره آلفا دارای 141 اسید آمینه که ژن آن روی کروموزوم 16 قرار دارد و زنجیره بتا دارای 146 اسیدآمینه که ژن آن روی کروموزوم 11 قرار دارد. از نظر انتخاب طبیعی ، تعداد جایگزینیهای اسیدهای آمینه در ساختار هموگلوبین محدود است. فقط آن گروه از جایگزینی‌هایی که به عمل مولکول آسیبی نمی‌‌رسانند می‌توانند باقی بمانند. موضع اتصال آهن در انواع زنجیره‌های گلوبین انسان و دیگر گونه‌های مهره داران ثابت است. بیشتر هموگلوبین‌های غیر طبیعی در اثر جهشهای نقطه‌ای در ژنهای ساختمانی که ترتیب آمینو اسید را در یکی از زنجیره‌ها کد می‌کند اتفاق می‌افتد و بعضی دیگر در اثر مکانیزمهای مولکولی دیگر بوجود می‌آیند.

آنمی ناشی از دفع خون

بعد از خونریزی سریع ، بدن پلاسما را در ظرف 3 - 1 روز جایگزین می‌کند اما این امر یک غلظت پایین گویچه‌های سرخ خون را به جای می‌گذارد. اگر خونریزی دومی بوجود نیاید، غلظت گویچه‌های سرخ خون معمولا در ظرف 6 - 3 هفته به حد طبیعی باز می‌گردد. در خونریزی مزمن ، شخص بکرات نمی‌تواند مقدار کافی آهن از روده جذب کند تا هموگلوبین را به همان سرعتی که از دست می‌دهد، تشکیل دهد. در این حال گویچه‌های سرخ با هموگلوبین بسیار کم در داخلشان تولید می‌شوند و منجر به بروز آنمی هیپوکرومیک میکروسیتی می‌شوند.

آنمی آپلاستیک

آپلازی مغز استخوان به آن معنی است که مغز استخوان فاقد عمل طبیعی خود است. به عنوان مثال ، شخصی که در معرض تشعشع گاما از یک انفجار هسته‌ای قرار می‌گیرد ممکن است دچار تخریب کامل مغز استخوان و متعاقب آن در ظرف چند هفته مبتلا به آنمی کشنده شود. به همین ترتیب درمان بیش از حد با اشعه ایکس ، بعضی مواد شیمیایی صنعتی و حتی داروهایی که شخص ممکن است نسبت به آنها حساس باشد می‌توانند همین اثر را ایجاد کنند.

آنمی مگالوبلاستی

فقدان ویتامین B₁₂، اسید فولیک و فاکتور داخلی مخاط معده می‌توانند منجر به تولید مثل بسیار آهسته اریتروبلاستها شوند. در نتیجه ، این سلولها بسیار بزرگ شده و شکلهای غیر عادی پیدا می‌کنند و مگالوبلاست نامیده می‌شوند. آتروفی مخاط معده یا در فقدان معده در نتیجه برداشتن کامل آن با عمل جراحی ایجاد می‌شود می‌تواند منجر به آنمی مگابلاستی شود. همچنین بیماران مبتلا به "اسپیروی معده" (Sprue) که در آن اسید فولیک ، ویتامین B₁₂ و سایر ترکیبات ویتامین B به خوبی جذب نمی‌شوند غالبا دچار آنمی مگالوبلاستی می‌گردند. این گویچه‌ها دارای غشای شکننده هستند و به آسانی پاره شده و شخص را دچار کمبود تعداد کافی گویچه سرخ می‌سازند.

آنمی همولیتیک

بسیاری از ناهنجاریهای مختلف گویچه‌های سرخ که بیشترشان ارثی هستند، گویچه‌های سرخ را شکننده می‌سازند، بطوریکه هنگام عبور از مویرگها و به خصوص هنگام عبور از طحال به آسانی پاره می‌شوند و منجر به آنمی شدید می‌شوند. برخی از انواع این کم خونی به قرار زیر است.

اسفروسیتوز ارثی

در این بیماری گویچه‌های سرخ کوچک بوده و به جای اینکه به شکل صفحات مقعرالطرفین باشند، کروی هستند. این گویچه‌ها نمی‌توانند فشرده شوند، زیرا فاقد ساختمان کیسه‌ای شکل سست غشای گویچه‌های طبیعی هستند. این گویچه‌ها هنگام عبور از طحال حتی با یک فشار مختصر ، به آسانی پاره می‌شوند.

آنمی داسی شکل

این نوع کم خونی در حدود 0.3 درصد تا یک درصد در سیاه پوستان غرب آفریقا و آمریکا وجود دارد. گویچه‌ها محتوی یک نوع غیر طبیعی هموگلوبین به نام هموگلوبین S هستند که به علت زنجیره‌های بتای غیر طبیعی هموگلوبین ایجاد می‌شود. هنگامی که این هموگلوبین در معرض فشارهای کم اکسیژن قرار می‌گیرد، به صورت بلورهای درازی در داخل گویچه سرخ رسوب می‌کند. هموگلوبین رسوب کرده به شکل داس ، به غشا گویچه آسیب می‌رساند و غشا شکننده شده و آنمی شدید ایجاد می‌گردد.

اریتروبلاستوز جنینی

در این نوع کم خونی گویچه‌های سرخ RH مثبت جنینی مورد حمله آنتی‌ کورهای مادر RH منفی قرار می‌گیرند. این آنتی کورها ، گویچه‌ها را شکننده و منجر به پارگی شدید آنها می‌شوند و موجب می‌شوند که نوزاد با کم خونی شدید به دنیا بیاید. تشکیل فوق‌العاده سریع گویچه‌های سرخ جدید برای جبران گویچه‌های خراب شده که در اریتروبلاستوز جنینی بوجود می‌آید. موجب می‌شود که تعداد زیادی از انواع بلاستهای اولیه گویچه‌های سرخ به داخل خون آزاد شوند.

تالاسمی

تالاسمیها یک گروه متجانس از اختلالات سنتز هموگلوبین هستند که نقص پایه‌ای آنها در ساختمان مولکول نبوده بلکه کاهش در سنتز زنجیره‌های آلفا یا بتا می‌باشد. این اختلال باعث بهم خوردن توازن سنتز زنجیره گلوبین شده، و لذا زنجیره‌های گلوبین اضافی ته نشین می‌شوند، نتیجتا رشد و بقای گلبولهای قرمز به خطر می‌افتد. دو گروه اصلی تالاسمی شناخته شده است: تالاسمی آلفا که در آن سنتز زنجیره آلفا کاهش یا قطع می‌شود و تالاسمی بتا که در آن سنتز زنجیره بتا با مشکل رو به رو می‌شود.

ویسکوزیته خون تقریبا بستگی کامل به غلظت گویچه‌های سرخ خون دارد. در آنمی شدید ویسکوزیته ممکن است به جای رقم طبیعی حدود 3 برابر به یک و نیم برابر ویسکوزیته آب سقوط کند. این امر مقاومت در برابر جریان خون را در رگهای محیطی کاهش می‌دهد و لذا مقدار بسیار زیادتری خون نسبت به حالت طبیعی در بافتها جریان پیدا کرده و به قلب باز می‌گردد. هیپوکسی ناشی از کاهش انتقال اکسیژن توسط خون موجب می‌شود که رگهای بافتی گشاد شوند و اجازه دهند که خون باز هم بیشتری به طرف قلب باز گردد و برون‌ده قلبی را افزایش دهد. یکی از اثرات کم خونی شدید ، افزایش شدید بار کاری قلب است.

افزایش برون‌ده قلبی را افزایش دهد. یکی از اثرات کم خونی شدید ، افزایش شدید بار کاری قلب است.افزایش برون‌ده قلبی در آنمی تا حدود بسیاری از علایم آنمی را خنثی می‌سازد زیرا اگر چه یک واحد خون فقط بسیار کمی اکسیژن حمل می‌کند، سرعت جریان خون ممکن است به اندازه کافی افزایش یابد بطوری که تقریبا مقادیر طبیعی اکسیژن به بافتها رسانده شوند. اما هنگامی که شخص مبتلا به آنمی شروع به انجام فعالیت عضلانی کند قلب قادر به تلمبه زدن خون بیشتر نخواهد بود.در نتیجه هنگام فعالیت عضلانی که نیاز بافتها به اکسیژن را فوق‌العاده افزایش می‌دهد، هیپوکسی فوق‌العاده شدید بافتی بوجود آمده و غالبا نارسایی قلبی حاد به دنبال آن پیش می‌آید.